HISTORIE: wat er werkelijk gebeurde in de harems van de Ottomanen

Screenshot_18

De Turkse minister-president Erdoğan beschouwt een tv-soap over het hof van Süleyman de Grote als laster van het Ottomaanse rijk. Historische berichten laten daarentegen de complete decadentie in de serail zien.

Gesloten plekken hebben het in zich dat zij speculaties over hun inhoud provoceren. Hoe geheimzinniger de plek, des te fantastischer de oplossingsmogelijkheden. Dat geldt net zo goed voor de geheime archieven van het Vaticaan als voor de kluizen van de CIA. Of gewoon de harem van islamitische heersershuizen.

Screenshot_13Het is daarom geen wonder dat een van hen het tot een internationaal soap-succes heeft gebracht: “Muhtesem Yüzyil”(“De prachtige eeuw”) speelt in het Ottomaanse rijk van de 16e eeuw. Sultan Süleyman de Grote (regeerde van 1520-1566, zie foto rechts)) is heer van een rijk, dat zich uitstrekt van Algerije tot Soedan, van Belgrado tot aan de poorten van Iran. En in zijn slaapkamer hangen honderden nauwelijks geklede schoonheden rond. Geen wonder dat de situatie de fantasie van 150 miljoen kijkers in 22 landen prikkelt.

Dat maakt de Turkse minister-president Recep Tayyip Erdoğan vreselijk boos. De chef van de gematigd radicaalislamitische regeringspartij AKP proclameert een ander historisch beeld dan Mustafa Kemal Atatürk. Deze gaf zijn natie het Anatolisme mee op weg, het besef dat de Turken slechts een van de vele volkeren zijn die Anatolië door de geschiedenis heen vorm hebben gegeven. Per slot van rekening gingen Turkse nomaden uit Centraal-Azië pas na hun grote overwinning op de Byzantijnen in 1071 tot de inbezitneming van Klein-Azië over. De erfenis van de multiculturele nalatenschap van Anatolië zou het moderne Turkije zijn, leert haar stichter.

Screenshot_14

De hoofdrolspelers in de Turkse tv-soap “De prachtige eeuw”

Drie grote werken van historici

Erdoğan oriënteert zich echter vooral op roem en grootte van het Ottomaanse wereldrijk, dat in de regering van Süleyman zijn hoogtepunt bereikte. Verzonnen haremverhalen uit deze tijd, aldus het dictaat van de minister-president, zouden alleen maar het aanzien van de grote sultan verlagen en daarmee dat van de Turkse staat.

Maar wat heet hier fictie? Drie westerse historici hebben met uitgebreide, op bronnen gefundeerde, werken de basis gelegd voor het onderzoek naar de Ottomaanse periode. Het jongste werk is dat van de Roemeense universele geleerde Nicolae Lorga (1871-1940), in wiens “Historie van het Ottomaanse rijk” de oudere boeken van Joseph vom Hammer-Purgstall en Johann Wilhelm Zinkeisen zijn opgenomen.

Screenshot_15

Ook Lorga hield zich grondig bezig met de toestanden aan het Ottomaanse hof ten tijde van Süleyman en diens erfgenamen. Bijvoorbeeld Selim II, die zijn vader na diens dood in 1566 opvolgde: “Meer gelijkend op een monster dan op een mens” besteedde hij het grootste deel van zijn tijd aan de door de koran verboden alcoholische geneugten, en zijn rode gezicht verraadde “toen al heel duidelijk de dappere drinkebroer.”

Dwergen, narren, goochelaars en worstelaars

Al in de vroege ochtend was hij onder invloed. In plaats van met regeringszaken hield hij zich bezig met dwergen, narren, goochelaars en worstelaars, op wie hij af en toe een pijl placht af te schieten. Terwijl Selims eindeloze gelagen blijkbaar nog zonder vrouwen plaatsvonden, was dat bij zijn opvolger Murad III (regeerde van 1574-1595), die 20 jaar onder Süleyman geleefd had, duidelijk anders.

“De vrouwen spelen in dit rijk een grote rol”, schreef een Franse diplomaat, die uit zijn thuisland in dit opzicht wel wat gewend was. “Omdat Murad in de serail ( = paleis) opgesloten bleef, had zijn omgeving een veel grotere invloed op zijn zwakke en verwarde geest”, oordeelde Lorga. “De sultan was gewillig en af en toe willoos tegenover vrouwen.”

Screenshot_17

Vooral de moeder en de eerste vrouw van Murad maakten hier ten volle gebruik van. Ze traden op “met een grote aanhang van werktuigen en hofdames, intriganten en koppelaarsters”, schrijft Lorga. “Op straat verschenen ze met twintig wagens en een gevolg van Janitsaren en eunuchen. Als een zeer verstandige vrouw had zij (de moeder van Murad)  ook bij benoemingen de hand in het spel… Vanwege haar enorme spilziekte dreigde Murad haar eens om haar naar de oude serail te sturen, maar ze bleef tot haar dood meesteres van de situatie.”

Wie haar afwees, leefde gevaarlijk

Ottomaanse prinsessen leefden “in uitgesproken Oriëntaalse luxe”. De diplomaten van Europese machten probeerden met uitgelezen geschenken hun gunst te winnen, want een briefje van hun hand kon over de benoeming van een Pasja beslissen. “De rijke mooie jonge heren” met wie ze trouwden, waren wat hun loopbaan betreft helemaal van hen afhankelijk. Ook wie hen afwees, leefde gevaarlijk. Een Pasja werd “gewurgd, omdat hij niet kon besluiten tot de gevaarlijke stap om met een Ottomaanse prinses te trouwen.”

Screenshot_16

Terwijl Murad zich bezighield met de mooie slavinnen in zijn paleis, was “gewin op een eerlijke of oneerlijke manier het doel geworden van bijna al diegenen die deelnamen aan de leiding van het rijk”, constateerde Lorga. Niet voor niets draagt een hoofdstuk de titel “Oorzaken van het verval enz.”. Het leest als een draaiboek van kwaliteit tv-series zoals “Rome” of “Boardwalk Empire”.

Maar achter deze dramatische opeenhoping van orgiën, en intriges in de serail en in de harem zat een duidelijke verandering in het paleisleven verborgen. Tot de regering van Süleyman was het gebruikelijk geweest dat zonen van de sultan samen met hun moeders naar de provincie trokken en daarmee de machtsspelletjes aan het hof verre bleven. De prins, die de vader uiteindelijk opvolgde, vermoordde in de regel al zijn broers, wat het voordeel had dat bloedige gevechten om de erfenis achterwege bleven.

De slavenconcubine was gewetenloos

Dat veranderde onder Süleyman. Nadat hij met de van oorsprong Poolse slavin Roxelane niet alleen kinderen had gekregen, maar haar ook vrijgelaten en tot hoofdvrouw had genomen, bleven de prinsen in de serail in Istanboel. De eerste slavenconcubine die het tot vrouw van de sultan bracht, was gewetenloos en bezorgde haar kinderen de beste posities aan het hof. De intriges vonden langzamerhand hun weerslag in de berichten van de gezanten, waaruit later de historici putten.

Daarbij kwam dat ook de opvolgers van Süleyman stopten met het gebruik om de prinsen samen met hun moeder naar de provincie te sturen. Daarom gingen ze in de politiek. “Naast de deelname aan paleisintriges kunnen ook nog de speciale betrekkingen tot de in de hoofdstad gestationeerde Janitsaren genoemd worden”, schrijft de historica Suraiya Faroqhi uit München.

Screenshot_19

Bron:

http://www.welt.de/geschichte/article112059872/Was-wirklich-im-Harem-der-Osmanen-geschah.html

Auteur: Berthold Seewald

Vertaald uit het Duits door:

E.J. Bron

(www.ejbron.wordpress.com)

Over E.J. Bron

www.ejbron.wordpress.com
Dit bericht werd geplaatst in Historie, Islam, Turken, Turkije. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s