Autobiografie van Joachim Gauck: “Winter in de zomer, lente in de herfst”

(boekrecensie door vederso)

Duitsland heeft een nieuwe bondspresident in de persoon van Joachim Gauck. Voor veel Duitsers is dat even slikken, want nu wordt Duitsland geregeerd door twee “Ossies” met een nadrukkelijk Lutherse achtergrond. Voor veel katholieke Duitsers uit Beieren en Baden-Württemberg is dat niet vanzelfsprekend en daar zal Gauck ook nog veel moeten investeren. Toch is er een grote meerderheid in de bevolking die zich, na de afdanking van Wulff, heel goed kan vinden in deze nieuwe bondspresident. Wie is deze Joachim Gauck?

Joachim Gauck is in Duitsland bekend geworden door de zogenaamde Gauck-commissie, die de Stasi-archieven na 1989 beheerde en toegang gaf aan individuele (Oost)Duitsers, die wilden weten of hun buurman, vriend of familielid iets naars of erger nog richting de Stasi had gezegd. Om echter iets meer van Joachim Gauck te begrijpen, is het ook van belang iets te weten over zijn verleden, zijn “Umwelt” of zijn zgn. wordingsgeschiedenis. Daarom hier een poging tot een beschrijving aan de hand van zijn autobiografie, die werd gepubliceerd voor de verkiezing in het parlement, waar Wulff en Gauck beiden kandidaat waren voor het presidentschap van de Bondsrepubliek.

Opgegroeid in Mecklenburg, aan de kust tussen Rostock en de Bodden, laat de vroege jeugd van Joachim Gauck zich lezen als een boek van Walter Kempowski. De dorpsidylle Wustrow vlakbij Ahrenshoop, dat een kunstenaarskolonie was zoals Worpswede, wordt wreed verstoord, doordat de boze buitenwereld zich met het vredige leven komt bemoeien. In dit geval door middel van de Sovjet-bezettingsmacht en het DDR/SED-regime, dat de vader van Gauck veroordeelt tot twee keer 25 jaar dwangarbeid wegens spionage en anti-sovjet ophitsing. Geschat wordt dat 40.000 tot 50.000 mensen op een vergelijkbare manier door Sovjet Militaire Tribunalen middels schimmige aanklachten naar Bautzen of de Goelag werden gestuurd. Daarna is het tussen Gauck en de communisten niet meer goed gekomen. Alleen al door dit feit is het ondenkbaar dat er ooit uit het verleden een papier opduikt waarin staat dat ook Gauck als “informeel medewerker” (IM) voorkomt in een Stasi-archief.

Door een absoluut stelling nemen tegen het DDR-regime door zijn moeder, grootmoeder en tante, is de positie van de jonge Gauck in één zin samen te vatten: Wij zijn degenen die fatsoenlijk zijn.

Na de dood van Jozef Stalin en de terugkeer van de vader uit de Goelag in de Sovjet-Unie, is er voor de 15-jarige nog de mogelijkheid om Parijs (slechts één dag) te bezoeken. Een paar jaar later is de DDR door de bouw van de Muur een gevangenis en is reizen naar het Westen onmogelijk geworden. Door zijn afwijzing van de morele en politieke doelstellingen van de SED en de DDR is er voor Gauck eigenlijk maar één mogelijkheid een academische studie te volgen en dat is aan de Theologische Faculteit in Rostock. De vraag of men de DDR zou moeten verlaten toen het nog kon, werd door Gauck weer in een moreel kader van Goed en Kwaad verwoord: “Wij theologen mogen de mensen niet verlaten. Wij moeten door de Verkondiging andere maatstaven aanleggen dan de Partij.”

Men kan bij Gauck niet spreken van een plotseling doorbrekende bewustwording in zijn afwijzende houding tegenover het DDR-regime. Die was vanaf zijn vroegste jeugd vanzelfsprekend en is in de tijd alleen maar gevormd en gegroeid. Toch moet één gebeurtenis ook op Gauck indruk gemaakt hebben, want hij schrijft er uitvoerig over. Dat is het ontstaan van de evangelisch/protestantse vredesbeweging “Schwerter zu Pflugscharen” en de manifestatie in de Lutherstadt Wittenberg. Impliciet verzette deze beweging zich tegen de almachtsaanspraken van de SED en geldt dan ook als het begin van de protesten tegen het regime in 1989, vooral bekend geworden door de “Montagsdemo’s” vanuit de Nicolaikirche in Leipzig.

Een volgende stap werd gezet na de overduidelijke fraude in de gemeenteraadsverkiezingen van 7 mei 1989 en de vloedgolf van vluchtelingen via Hongarije en de ambassade van de Bondsrepubliek in Praag. Het Politbureau versteende en had geen antwoord op de stem van het volk. Het volk stemde met de voeten. Gauck neemt actief deel aan bijeenkomsten van het Rostocker Neue Forum. Namen van mensen die toen ook in Nederland bekend werden, maar nu al weer bijna in de vergetelheid zijn geraakt: Rainer Eppelmann, Friedrich Schorlemmer, Bärbel Boley, Katja Havemann en zelfs Christa Wolf en nog vele, vele anderen.

Na de val van de Muur wordt Joachim Gauck op 3 oktober 1990 tien jaar lang de beheerder van de Stasi-archieven. Een instituut, dat bijna zijn naam is gaan dragen. Hij moet de omgang met het verleden van de grond af opbouwen en het vooral een juridisch fundament geven. En weer stapt Joachim Gauck in een project, dat heel veel ethische implicaties met zich meebrengt en hij maakt het tot een succes.

Er is bijna algemene tevredenheid in Duitsland over hoe de “Gauck-behörde” functioneert en een wens om onder alles een streep te zetten en de archieven van de Stasi definitief te sluiten werd door de Bondsdag verworpen.

De nieuwe bondspresident is door zijn verleden en omstandigheden, door zijn eigen optreden en meningen, op een hoog moreel en ethisch voetstuk geplaatst. Voor veel Duitsers is dit een verademing na het postmoderne optreden van de familie Wulff.

Men is geneigd Joachim Gauck en Angela Merkel in één “Topf” te gooien. Vanwege een gedeelde geschiedenis zou het ook om gedeelde politieke standpunten gaan, maar dat is naar mijn mening geenszins het geval. Merkel zou kunnen worden getypeerd als de opportunist en Gauck als de ethicus. Alleen de laatste loopt dagelijks het gevaar van zijn voetstuk te vallen.

Bron: “Winter im Sommer – Frühling im Herbst” (Joachim Gauck)

vederso

Over E.J. Bron

www.ejbron.wordpress.com
Dit bericht werd geplaatst in Algemeen, Duitsland. Bookmark de permalink .

5 reacties op Autobiografie van Joachim Gauck: “Winter in de zomer, lente in de herfst”

  1. vederso zegt:

    Maybritt Illner om 22.15 (ZDF) met Jürgen Trittin en Gesine Lötsch over Gauck.

    Like

  2. E.J. Bron zegt:

    Nou, dat wordt lekker! Die Grünen en Die Linke tegen Gauck!! Zeer objectief weer allemaal. 😦

    Like

  3. vederso zegt:

    Vanaf de 25e minuut wordt de uitzending van Maybrit Illner nmm. interessant als het om de persoon Gauck zelf gaat. Zie overigens ook de achtergrond foto; Gauck met aureool!

    Like

  4. louis-portugal zegt:

    Ik heb de indrfuk dat die Gauck zich niet laten dwingen door welke ploitiek dan ook en een duidelijke eigen mening heeft die hij ook gaat poneren.
    Ik laat me verrassen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s