Slavernij door de eeuwen heen (deel 1)

screenshot_6

(Door: H. Numan)

U wordt wijs gemaakt dat slavernij iets is dat het Westen heeft uitgevonden. We moeten ons er tot in de eeuwen der eeuwen voor schamen. Slavernij is de nieuwe erfzonde, die niet uitgewist kan worden. In ieder geval niet met wijwater. Wel met geld. Heel veel geld. Geld wast alle zonden moeiteloos weg. Wat weet u over slavernij? Weinig, denk ik. Dus lees gerust even verder. Sylvana zal het niet leuk vinden, Denk ik.

Slavernij kwam over op de wereld voor en begon na de neolithische revolutie. Dat is de grootste stap in de ontwikkeling van de mensheid geweest. Vóór de neolithische revolutie trokken we rond als jagers en verzamelaars. Na die revolutie ging men zich ergens permanent vestigen en gingen we landbouw uitoefenen. Jagers en verzamelaars kunnen zich geen slaven veroorloven. Slaven houden is namelijk duur. Je moet die slaven te eten geven, opsluiten en bewaken. Jagers en verzamelaars kunnen zichzelf in leven houden, maar meer niet. Een hok bouwen om slaven in op te sluiten, kost mankracht die ze niet kunnen missen. Hetzelfde geldt voor het bewaken en te eten geven. Nu moet u dat niet idealiseren. Je geen slaven kunnen permitteren, betekent dat men gewoon voor een andere oplossing koos: alle buitgemaakte gevangenen doodslaan of opeten. Pas na de neolithische revolutie beschikten samenlevingen over genoeg overschot om aan alternatieve oplossingen te denken.

Slavernij kwam voor in alle samenlevingen, waar ook ter wereld. In meerdere of mindere mate. Sommige samenlevingen hielden veel slaven, andere minder. Maar allemaal hielden ze slaven. Het Romeinse rijk is een voorbeeld van een maatschappij, waarin heel veel slaven gehouden werden. Het Chinese rijk precies andersom, daar kwam slavernij minder voor. China was meer modern. Waarom (dure) slaven houden als je vrije mensen via belastingen en wetgeving precies hetzelfde kan laten doen?

De status van slaven varieerde ook enorm. In de meeste gevallen moesten slaven de meest rottige en vooral gevaarlijkste klusjes opknappen die er waren. Een slaaf die naar de mijnen werd gestuurd, ging niet lang mee. Als die het een jaar volhield, was het knap. Maar dat was lang niet altijd het geval. In Rome en Griekenland konden slaven een hoge positie verwerven. Tot aan topambtenaar toe. Mits je over de juiste kwaliteiten beschikte en de ambitie had. Het was helemaal niet vreemd als iemand zich vrijwillig liet verkopen als slaaf. Dat was een minderheid, en die beschikten allemaal over specialistische kwaliteiten, zoals kunnen lezen en schrijven of technische vaardigheden. Die werden goed betaald, konden na verloop van tijd hun vrijheid terugkopen en rentenieren. In alle andere gevallen had je pech. Dan was het ploegen op de akker, en leven in een slavenkot. Er was in Rome één uitzondering: gladiatoren. Gladiatoren waren ook slaaf, maar opgeleid om elkaar te doden in de arena. Ze hadden een zwaar leven, maar werden uitstekend verzorgd. En ze konden zelfs superster status bereiken. Onze sporthelden van nu waren toen gladiatoren en wagenrenners. (De laatste groep was geen slaaf.)

Ook in Rome wist men heel goed dat slavernij eigenlijk niet rendabel is. Er zijn verschillende documenten bewaard gebleven waarin dat onomstotelijk zwart op wit werd aangetoond. Je kunt een slaaf 14 uur per dag laten werken. Of veel te hard laten werken. Evenzo goed zal ook een slaaf acht uur per dag moeten slapen, en hij zal moeten eten. Dat betekent dat die slaaf 10 uur per dag niet werkt, en als hij ziek is, werkt hij ook niet. Daar moet de eigenaar net zo goed voor betalen. Op een gegeven moment is een slaaf opgebruikt. Laten we zeggen als ze 30-35 jaar haalden. (Men leefde toen veel korter dan nu.) En dan? Pensioen kenden we niet, en ze zo maar op straat donderen kon ook niet. Zelfs in de oudheid hadden slaven een zekere vorm van rechtsbescherming. Minimaal, maar toch.

Waarom was slavernij zo wijdverbreid in de oudheid? Deels omdat iemand dat werk moest doen, en gastarbeiders kenden ze toen niet. En deels omdat het status had. In Rome was de norm voor absolute armoede het onvermogen om één slaaf te kunnen houden. De Romeinse dictator Sulla stierf zeer rijk, maar tijdens zijn nogal gekleurde en zeer gevarieerde leven was hij in z’n jonge jaren zo arm dat hij een tijd geen enkele slaaf had.

Na de val van het Romeinse rijk zien we een nieuwe vorm van slavernij ontstaan, half slaven of horigen. Die waren niet helemaal slaaf, maar ook geen vrij man. Na de val van het Romeinse rijk was de samenleving nogal gevaarlijk. Men trok zich terug in ommuurde steden en in versterkte boerderijen. De welgestelde eigenaren gaven de omliggende boeren de vrije keuze: of je blijft vrije boer, of je wordt horige op zijn boerderij. In het eerste geval werd je op zeker vermoord tijdens de eerste de beste inval van barbaren of vijandige buren. In het tweede geval leefde je op die boerderij en bleef je in leven. Dit vormde de basis van de middeleeuwse samenleving.

Die Europese slavernij en horigheid verdween door de Zwarte Dood. Tussen 1346 en 1351 kwamen een derde tot de helft van Europa om het leven. Rijk en arm, de dood kent geen onderscheid. Dat had heel weinig invloed op de rijken, daar heb je er niet zo veel van nodig. Sterker nog, hoe minder hoe beter. Maar het had enorme gevolgen voor de rest. Voor de 95% die niet superrijk was. Hoe armer, hoe meer invloed het had. Er ontstond enorm veel vraag naar arbeiders en er was vrijwel geen aanbod. Gevolg: hogere lonen en betere secundaire voorwaarden. Nou wil het geval dat, toen het Romeinse rijk viel, de contracten opgemaakt waren in geld. Dus een horige moest ofwel tig uur herendienst verrichten of die herendiensten afkopen met xxx solidus die hij niet had. Dankzij de Zwarte Dood en 500 jaar was de waarde van dat contract opeens heel goed te betalen voor de horige. Die liep lachend naar zijn heer en betaalde hem vrolijk zijn heergeld. Zoals Johan Cruijff zei: elke nadeel heb z’n voordeel. Horigheid en slavernij verdwenen uit West-Europa vanaf 1352.

Tijdens de republiek der Nederlanden bijvoorbeeld was slavernij verboden. Buitenlandse potentaten op bezoek in de Republiek waren bijzonder onaangenaam verrast te ontdekken dat hun slaven opeens verdwenen. Waar waren ze? Oh, zeiden onze burgers. Die zitten daar. (Wijzend op de overkant waar de voormalige slaaf lachend in een taveerne een biertje dronk.) Nee, u kunt ze niet oppakken, want bij ons is slavernij verboden. Jammer, maar helaas. Let wel, dat gold enkel in de Republiek. Niet voor onze koloniën.

U leest het goed: in de Republiek der Nederlanden bestond geen slavernij, en slaven die het lukte om de Republiek te betreden, waren automatisch vrij man. Dat hoort u nooit van onze vele faal- en zeurpieten. Want dat stukje vaderlandse geschiedenis, daar horen ze liever niet over.

Volgende keer meer over de Atlantische Driehoekshandel.

Door:
H. Numan
(voor www.ejbron.wordpress.com)

Over E.J. Bron

www.ejbron.wordpress.com
Dit bericht werd geplaatst in Historie, Nederland, Slavernij. Bookmark de permalink .

25 reacties op Slavernij door de eeuwen heen (deel 1)

  1. YY zegt:

    Mooi informatief stukje, dank!

    Like

  2. ieznogoedh zegt:

    Waarom was slavernij zo wijdverbreid in de oudheid? Deels omdat iemand dat werk moest doen, en gastarbeiders kenden ze toen niet.

    Misschine was het beter geweest om het bij slaven te houden, ook als ze onrendabel bleven.
    De huidige gastarbeiders zijn zelfs niet eens onrendabel. Ze zijn gewoon een pure kostenpost die niets, maar dan ook helemaal niets anders oplevert dan ellende.
    Die sylvana S. heeft het toch maar gemaakt. Zodra komt het onderwerp slavernij ter sprake, of daar wordt ze weer even genoemd. Wat zal ze blij zijn, ook al weet ze zelf eigenlijk niet waarom.
    Grappig was wel dat ze nogal in haar wiek was geschoten omdat de uilating dat ze als een blij aapje ….
    Kennelijk vindt ze zelf in ieder geval wel dat ze visueel gezien wat dichter bij haar afstamming staat dan de (nog!!!) gemiddelde Nederlander.

    Like

    • delamontagne zegt:

      SS werd door die voetbal-gnoom “per-ongeluk” min of meer vergeleken met aapje.
      Zo trots als een äapje !
      In Fr was een, inmiddels afgetreden minister van Gyanese afkomst, Guyana
      [ ligt naast Suriname ], Christiane Taubira. Zij werd ook meerdere keren afgebeeld als………….., wel oordeel zelf
      Ze spande een process aan.
      TAUBIRA CHRISTÌANE

      Like

  3. joopklepzeiker zegt:

    We noemden het geen slavernij maar het was er echt wel in een of ander vorm verpakt, lijfeigenen, de groot grond bezitters, feodale heersers etc etc etc .

    Like

    • Theresa Geissler zegt:

      Nonsens wat betreft die “lijfeigenen,” wat dat “in één of andere vorm verpakt” betreft:
      Lijfeigenschap=slavernij, dat weet iedereen.

      Like

    • delamontagne zegt:

      Wat te denken van de arbeiders uit de voor-vorige Eeuw.
      Die waren eigenlijk ook aan hun “broodheer” geketend.
      Gedwongen winkel nering en huisgevest in de krotten van de broodheer.
      De arme “whites” ten tijde van de slavernij in U.S. waren ook niet al-te-best af.
      Ze werden minachtend “white-trash” genoemd.
      In Rusland werden de slaven, de lijfeigenen pas een aantal jaren voor de October-revolutie
      getranformeerd naar gewone Russische Burgers.
      In het “Heilige-land”, [voor de muslims] dus ook die mooiprater Abu uit R,dam, Saoudie A,werd de slavernij pas begin jaren 60 afgeschaft op aandringen van President Kennedy.
      Ook had je no……………….etc,etc

      Liked by 1 persoon

      • joopklepzeiker zegt:

        Tja, die vaderlandse geschiedenis ook zeg .

        Like

      • BertG. zegt:

        ” Die waren eigenlijk ook aan hun “broodheer” geketend. ”
        ” Gedwongen winkel nering en huisgevest in de krotten van de broodheer. ”

        Dat is nog steeds zo hier, ik kan niet kiezen voor mijn eigen bescherming, ben verplicht alles over te nemen van de “staat” waar je je blauw voor mag betalen.
        En als dank daarvoor stelen ze zo’n 80 – 85% van je inkomen.
        En ook voor die krotten van de broodheer mag je je blauw betalen zonder dat je er ook maar iets over te vertellen heb of naar eigen smaak mag verbouwen zonder vergunningen van diezelfde broodheer.
        Bij het niet kunnen of willen betalen van je bekeuringen komen ze je dan ook nog eens gijzelen om je op te sluiten nadat ze je voordeur er uit trappen om je op te halen met een gewapende macht.
        Zelfs mij ziekenzorg ben ik wettelijk verplicht om af te nemen waarna ik maar moet afwachten of ik dan ook nog geholpen wordt.

        Zoveel is er niet veranderd, ze hebben het enkel in een iets wat moderner jasje gegoten waardoor het net lijkt als of wij vrij zijn.
        Maar eigenlijk zijn wij nog steeds die zelfde slaaf gebleven.

        Like

  4. Sjaak zegt:

    Die willen oorlog ?
    Die krijgen oorlog !

    Like

  5. Theresa Geissler zegt:

    Leuk stukkie. Ik zou er nog graag déze kanttekening bij willen maken, dat de horigheid in de Nederlanden nog wat eerder verdween dan -mogelijk- gemiddeld in de rest van Europa: Zo vanaf de 12de, 13de Eeuw. Vanaf de 14de Eeuw, nog voor het uitbreken van de Pest,/”Zwarte Dood” gehoorde het lijfeigenschap in onze streken definitief tot het verleden. Het tegengestelde deed zich min of meer voor in Denemarken,waar, nota bene in de 18de Eeuw, de “Eeuw van de Verlichting” de horigheid weer werd íngevoerd. Dit decreet kwam tot stand buiten de regerende vorst, Christiaan VII, om, die reeds van jongsafaan door de Hofdignitarissen systematisch krankzinnig was gemaakt, teneinde hem alle feitelijke macht te ontnemen, hoewel hij in zijn heldere ogenblikken wèl besefte, sympathie te hebben voor de verlichtings-beginselen en hevig ontsteld raakte toen hij op een gegeven moment oog in oog kwam te staan met de praktijk van de horigheid -Gevluchte, weer opgepakte en gegeselde jonge boer op de rug van het houten “schandpaard.” Zijn lijfarts, Struensee, man van de Verlichting, sprak op hem in met het dringende verzoek, de boerenstand te bevrijden, maar Christiaan voelde zich totaal machteloos tegenover zijn “Leenheren” en raakte alleen maar nóg meer over zijn toeren: Hij wou dit niet, maar had geen idee, wát er tegen te ondernemen.

    Like

  6. Geeft voor mij even een andere kijk op de geschiedenis. Een heel goed stuk,

    Like

  7. Ongelovige zegt:

    In de rijke Arabische landen werken nog steeds miljoenen buitenlanders als slaven.
    Bovendien mogen de zwarte Amerikanen van geluk spreken dat hun voorouders naar Amerika werden gehaald, zoniet hadden zijzelf er nooit gezeten. Tenzij ntl illegaal zoals de Latino’s of de zwarten hier.

    Like

  8. Mario Schettini zegt:

    Pas in 1848 verdween de horige uit Europa, inclusief Nederland.

    Like

  9. Luchtpint zegt:

    Er zijn wel meer slaven-economieën geweest. D.w.z. van bijvoorbeeld blanken die slaven maakten onder blanken, o.a. Zoals bijvoorbeeld de Romeinen die slaven maakten onder zowat alle blanke stammen in Europa, zoals Thraciërs, Galliers, Daciërs, Gothen, Iberiërs, e.d.

    Hoe raar toch altijd dat slavernij weerzin lijkt te wekken als het om slavernij van Bantoenegers door blanken gaat, maar bijvoorbeeld niet als het om blanke slavernij door andere blanken gaat. En ja, Arabieren die Zuid-Italianen en andere volkeren in slavernij voerden in het Middellands Zeegebied zijn ook van het Europide ras. Oorverdovend stil wordt het dan.

    Like

  10. Claudia M. zegt:

    Fantastisch! En laten we ook even niet vergeten dat de gewone M/V het in die tijden en daarna, ook niet zo florissant had. De meeste waren landarbeider, zwaar ondervoed en men stierf jong. Pas ver na WOII heeft men het langzaam maar gestaag in Nederland beter gekregen, maar die echt gouden tijden zijn nu voorgoed voorbij! Met dank, aan al onze kabinetten (ik schat zo al vanaf 1970, maar zeker vanaf 1990 tot heden) is de boel in compleet verval geraakt, met als kroon op de kurk de laatste twee/drie kabinetten (laten we immers vooral niet vergeten dat ons toenmalig MP, ‘Bakellende’, inmiddels voorzien van prima baan en dito salaris, al onderdeel was van de verkoop van B.V. Nederland). Vazallen van Brussel overigens.

    Daarna, toegegeven met de wetenschap van nu; Sinterklaas hebben ze gespeeld en vandaag de dag ligt het spel zelfs bijzonder hoog, over onze ruggen, het volk, voortdurend in slaap gesust!

    Like

  11. Henk der Niederlander zegt:

    Een knap informatief artikel Henk.
    Met gepaste nieuwsgierigheid wacht Ik in ieder geval op het vervolg.

    Like

  12. Frans Caleeuw zegt:

    De opmerking dat slavernij meestal onrendabel is, blijkt uit het feit dat bijvoorbeeld tijdens de Oudheid de Romeinse patriciërs de voorkeur gaven om van hun slaven op hun gronden min of meer vrije pachters te maken. Zo hadden ze al die kosten niet en toch een regelmatige inkomstenbron. Hetzelfde gebeurde in de steden alwaar slaven vele beroepen uitoefenden waarbij eveneens circa 10% van hun inkomsten dienden afgestaan te worden. Slaven in Rome hadden dezelfde eigendomsrechten als de andere burgers. Sommigen werden zelfs steenrijk en bezaten ook slaven.
    In het algemeen komt slavernij daar voor waar de bevolkingsdichtheid beneden een bepaald peil zakt. Men stelt steeds vast dat in dicht bevolkte streken slavernij uit de markt geprijsd wordt. Voorbeelden daarvan zijn zowel China als West-Europa. In Oost-Europa en vooral dan op de dunbevolkte uitgestrekte Russische landgoederen bleef horigheid tot het midden van de 19de eeuw voortbestaan. Bij demografische catastrofen zoals na epidemiën ziet men plots weer horigheid en lijfeigenschap weer opduiken. Dit was ook zo in bepaalde streken van Europa. In de dichter bevolkte streken en steden van West-Europa echter had het gebrek aan mensen op de arbeidersmarkt een positieve invloed op de verloning.

    Like

  13. BertG. zegt:

    Hoezo afgeschaft, wij hebben hier zelfs een Burger Slaven Nummer.
    En om het niet teveel te laten opvallen hebben ze de naam maar even veranderd, maar het blijft hetzelfde natuurlijk.

    Like

  14. Pingback: Slavernij door de eeuwen heen (deel 2) | E.J. Bron

  15. Pingback: Slavernij door de eeuwen heen (deel 3) | E.J. Bron

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s