Commentarii de Republica Batava

RepublicaBatava

(Klik op de afbeelding voor groter beeld)

(Door: “D.G. Neree”)

“Commentaren op de Bataafse Republiek”.  Zo luidt, naar wat ik begrijp, de vertaling uit het Latijn van de titel van het boek dat ik verleden week op de rommelmarkt kocht. Het boekwerk is uitgebracht in 1782 en geschreven door Friderici Wilhelmi Pestel (gelatiniseerde naam van Frederik Willem Pestel, wat weer de vernederlandste vorm is van Friedrich Wilhelm Pestel). Op het titelblad wordt de uitgever vermeld als “LUGDUNI BATAVORUM, Apud LUZAC & van DAMME” gevolgd door het jaartal MDCCLXXXII (1782) (zie afbeelding).

Er staan er enkele stempels op het titelblad, waaronder: “Bibliotheek van de  2e Kamer der Staten-Generaal” en “Verwijderd Kon. Bibl.”, waar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag mee bedoeld zal zijn. Het derde stempel is een code in rode inkt en verder zit er een sticker opgeplakt met een code en een randmotief dat doet denken aan de etiketten op schoolschriften uit de vijftiger jaren.

De naam van de uitgever is interessant. “Lugduni Batavorum” wordt vertaald als “Bataafse steden van God”, en dan met name van de Germaanse zonnegod Lugh. Wikipedia noemt een Lugdunum Batavorum als de meest westerse grenspost van het Romeinse Rijk, maar meer steden werden Lugdunum genoemd, zoals het huidige Lyon. Ik maak me dan ook sterk dat in dit geval Leiden wordt bedoeld.

1782 was een jaar aan de vooravond van grote veranderingen in de machtsstructuren in de westerse (Christelijke) wereld. Nadat de katholieke kerk veel van zijn macht was kwijtgeraakt, lagen nu de koningshuizen en de adel (in Nederland het regentendom) onder vuur. Een jaar voor de “Commentarii” verscheen het anonieme geschrift “Aan het volk van Nederland“, dat grote opschudding veroorzaakte en dat na 100 jaar geschreven bleek te zijn door  Joan Derk van der Capellen tot den Pol, de “peetvader” van de Nederlandse Patriotten.

Amerika was in de onafhankelijkheidsoorlog tegen Engeland verwikkeld en het was dankzij de invloed van Van der Capellen en de Patriotten dat Nederland geen militaire steun zou verlenen aan Engeland en na de overwinning van Amerika als 2e land de Amerikaanse Statenbond als onafhankelijk land zou erkennen.

In Europa broeide het echter ook. Zoals gezegd lagen de oude machtsstructuren onder vuur, wat in 1789 (7 jaar na de Commentarii) zou uitmonden in de Franse Revolutie, die als een uitslaande brand Europa grotendeels overspoelde. Die revolutie kwam echter niet uit de lucht vallen, maar kwam voort uit de groeiende tegenstelling tussen de  zichzelf schandalig verrijkende adel/regenten ten koste van het gewone volk, dat aan de ene kant steeds armer werd en aan de andere kant steeds beter geïnformeerd raakte. [Een terzijde: De Commentarii zijn in het Latijn geschreven, dus niet bedoeld voor het gewone volk, het “grauw”]. Ook in Nederland broeide het dus en toen de Franse revolutionaire regering bij ons op de deur klopte, vond in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1795 met instemming en steun van de Fransen (tegen grote concessies) datgene plaats wat denk ik de eerste Nederlandse polderrevolutie werd: De Bataafse Republiek, die de kiem werd van onze Parlementaire Democratie. Helaas was de republiek (onder grote broer Frankrijk) geen lang leven beschoren en kwam ze ten einde toen Napoleon het heft in handen nam en de verenigde gewesten volledig onder Frans bestuur bracht.

Wat een schat aan verhalen komen uit alleen al het titelblad van dit boekwerk naar boven! Van een boek op een markt naar de Patriotten, de Franse en Amerikaanse revoluties met uitstapjes naar Rome, de Bataven en de Germaanse mythologie. Ik raad de lezer aan de artikelen onder de links te lezen voor een boeiende inkijk in een zeer interessante periode van de Nederlandse geschiedenis in nationaal (!) en mondiaal opzicht. Een periode die zeer actueel is, aangezien op dit moment de Democratie is gekaapt en uitgehold door de huidige politieke kaste en de daaruit voortkomende regeringsleiders en volksvertegenwoordigers, die geen trouw zweren aan het volk dat hen aangesteld heeft, maar aan de Koning, en die de belangen van de rijke industriëlen en banken behartigen en de Nederlandse soevereiniteit verkwanselen aan die vreemde mogendheid, de EU. De “populisten” bonzen en rammelen nu, net als toen de Patriotten, aan de poorten van de macht en de huidige ontwikkelingen zijn misschien de voorbodes van een komende revolutie, waarin de democratische instituties worden vervangen door een meer directe democratie. De vraag is of dit zal gebeuren op de Franse manier, door de “Rode haan te laten kraaien”, door brand, opstand en guillotines, of dat het een Nederlandse polderrevolutie zal worden zoals ooit het ontstaan van de Bataafse Republiek.

Wat echter de huidige situatie zo gecompliceerd en gevaarlijk maakt is dat wat op levensgevaarlijke wijze gestimuleerd en goedgepraat wordt: de toenemende invloed van de immigranten, die boeken als die ik op de markt vond zouden gebruiken als pleepapier, maar die me, als ik ook maar naar hun boek wijs, zouden lynchen. Deze factor maakt het geheel bijzonder onvoorspelbaar en de kans dat het inderdaad op burgeroorlog (of gewelddadige islamitische overname) uitloopt een stuk groter.

Als laatste iets over het boek zelf:

Dat is zoals gezegd in het Latijn geschreven. Ik beheers de taal niet en heb dus geen idee wat de commentaren inhouden. Op internet heb ik tot nu geen vertaling kunnen vinden, Maar wel een commentaar op de Commentarii. Het lezen/begrijpen daarvan vergt al een hoop achtergrondkennis op zich. Om erachter te komen wat de commentaren ongeveer behandelen, zal ik verder moeten zoeken en iedere hulp van de lezer is welkom. Is de schrijver een Patriot, een Orangist of min of meer neutraal? Is de inhoud belangwekkend of is het onbegrijpelijk politiek gezwets in de ruimte? Dan vraag ik me af: Wat zal ik met het boek doen? Ik heb er niet veel voor betaald en zou het liefste zien dat het ergens goed terecht komt en, als de inhoud relevant is, er een vertaling van wordt gemaakt. Heeft er iemand tips?

Voor de tekst van “Aan het Volk van Nederland” zie hier.

Door:
“D.G. Neree”
(voor www.ejbron.wordpress.com)

Over E.J. Bron

www.ejbron.wordpress.com
Dit bericht werd geplaatst in Historie, Islam, Islamisering, Nederland, Patriottisme. Bookmark de permalink .

34 reacties op Commentarii de Republica Batava

  1. Jo Banjo zegt:

    Misschien kan Antoine Bodar je helpen, of andere priesters die hun preek in het Latijn voorlazen.

    Like

  2. paulzwueste zegt:

    Ik houd mij aanbevolen.
    Ben jarenlang misdienaar geweest dus schrijf en lees het Latijn vloeiend.

    Liked by 1 persoon

  3. leefbarbaar zegt:

    Beste,
    er zijn kilometers archief over de Bataafsche Republiek. Een ieder kan daarin spitten en grasduinen. Uw boek is uit het oud papier gevist, niemand zit daar op te wachten.
    Het zou natuurlijk wel mooi zijn als er een brede aandacht zou zijn voor onze eigen geschiedenis, maar helaas. Scholieren leren dat wij vroeger fout waren en hun ouders kijken TV.
    Het wordt tijd dat we zelf geschiedenis gaan schrijven.

    Liked by 1 persoon

    • D. G. Neree zegt:

      Dit boek is niet uit het oud papier gevist, maar komt van een failliete boekhandel/antiquair en het enige andere exemplaar dat ik op internet zag staat voor 291,= euro te koop.

      En wat is het nu? Zit niemand erop te wachten of zou het mooi zijn als er brede aandacht zou zijn voor onze geschiedenis? Beetje tegenstrijdig commentaar. Als ik het boek weggooi omdat niemand erop zit te wachten komt er zeker geen licht in de kamer.
      Beetje tegenstrijdig allemaal.

      En wil je zef geschiedenis gaan maken, dan is kennis van de eigen geschiedenis van groot belang, zodat er niet dezlefde fouten worden gemaakt en het wiel niet opnieuw moet worden uitgevonden. Zuinig dus met iedere letter die er geschreven is.

      Liked by 1 persoon

      • leefbarbaar zegt:

        Beste,
        uw boek is afgeschreven, verwijderd. Het staat er in. Jaarlijks verdwijnen duizenden oude boeken naar het oud papier.
        Neemt niet weg dat het zorgwekkend is dat de overheid bepaalt, wat bewaard wordt en wat niet en bepaalt wat gedoceerd wordt en wat niet.

        Liked by 1 persoon

  4. D. G. Neree zegt:

    Ik wil de webmaster bedanken voor het plaatsen en hoop dat hij het niet erg vindt dat ik hier vermeld, dat ik mijn oude weblog “Vroeg of Laat” na 5 jaar weer heb geactiveerd. Mijn bedoeling is om het te gebruiken voor het plaatsen van foto’s en meest korte teksten, anekdotes, losse gedachten, citaten en dergelijke. Tevens voor de sporadische video’s die ik wrocht. Teksten die meer relevantie hebben met actuele gebeurtenissen en van belang zijn zal ik uiteraard hier aan de webmaster blijven opsturen.
    Ik nodig met diens welnemen eenieder uit om rond te kijken op http://dgneree.blogspot.nl/

    Like

  5. oeps48 zegt:

    Helaas is ook mijn kennis van het latijn erg sumier. Maar ik heb zo’n flauw vermoeden, dat het een heel belangrijk boek is. Het komt mij voor, dat de inhoud erg veel overeenkomsten vertoont met onze huidige tijd. Wees maar heel zuinig op het boek. Misschien kun je een uitgever vinden, die het boek de moeite waard vindt, om het opnieuw, al dan niet in vertaling, uit te geven.

    Like

    • D. G. Neree zegt:

      Klopt, die was ik ook al tegen gekomen, maar spijtig genoeg is mijn Duits, zeker met dat gotische schrift of hoe heet het, abominabel, nauwelijks beter dan mijn Latijn.

      Like

    • Nemesis zegt:

      Mijn kennis van het latijn is heel erg aan slijtage onderhevig. Eigenlijk wel jammer, dat ik er de tijd niet voor had, daaraan iets te doen. En nu heb ik er niet zoveel zin meer in.
      De Duitse vertaling, geschreven in de oude Duitse manier, daar heb ik dan weer geen moeite mee. In ieder geval hartelijk dank aan D.G. Neree en Hans !!!

      Like

      • D. G. Neree zegt:

        Is het bij een vluchtige lezing op te maken uit de tekst of de auteur een Patriot of een Orangist is?

        Like

      • Nemesis zegt:

        Heb de Duitse versie gedownload en zal die vandaag gaan lezen, dan krijg je antwoord.

        Like

  6. guusvelraeds zegt:

    “Zorg voor de vrijheid van drukpers, want zij is de enige steun van Uw nationale vrijheid. Als men niet vrij tot zijn medeburgers kan spreken, en hen niet bijtijds kan waarschuwen, dan valt het de onderdrukkers van het volk al zeer gemakkelijk hun rol te spelen. Daarom is het dat zij wier gedrag geen onderzoek kan velen, altijd zo tegen de vrijheid van schrijven en drukken ageren en wel graag zouden zien dat er niets gedrukt of verkocht zou worden zonder toestemming.”

    – Joan Derk van der Capellen tot den Pol –

    http://historiek.net/je-suis-joan-derk/47792/

    Like

  7. LT zegt:

    Om te laten zien dat ik je artikel waardeer en wel degelijk geloof dat lessen uit de geschiedenis niet slechts voor het oude papier bedoeld zijn, maar om van te leren: Je bovenstaande link met de tekst “Aan het volk van Nederland” heb ik geopend. Alvoerens te verdwalen: Het Democratisch Manifest van Joan Derk van der Capellen tot den Pol start op blz. 63 en loopt tot en met blz. 143. Tot blz 63 is meer kader/voorwoord om zijn manifest beter te kunnen plaatsen.

    Heb al wat gesnuffeld. Lijkt waardevol. Veel elementen en strategieen van toen zijn in onze tijd ook te herkennen, nationaal en internationaal. Ondermeer op het eind, blz 143, staan zijn woorden en waarheden die thans weer zeer acueel zijn, denkend aan onze zogenaamde fakenieuws beschermers/ verspreiders bij ondermeer de NPO “(in de strijd tegen onwelgevallige alernatieve pers), alsmede de gevaren van meer EU, of een EU superstaat en een EU leger en minder soevereiniteit en democratie:

    “Laat Uw gecommitteerden U van tijd tot tijd door middel van de drukpers in het publiek en openlijk verslag doen van hun verrichtingen. Zorg voor de vrijheid van drukpers, want zij is de enige steun van Uw nationale vrijheid. Als men niet vrij tot zijn medeburgers kan spreken,en hen niet bijtijds kan waarschuwen, dan valt het de onderdrukkers van het volk al zeer gemakkelijk hun rol te spelen. Daarom is het dat zij wier gedrag geen onderzoek kan velen, altijd zo tegen de vrijheid van schrijven en drukken ageren en wel graag zouden zien dat er niets gedrukt of verkocht zou worden zonder toestemming.
    Wapent U allen,verkiest zelf degenen die U bevelen moeten ,en gaat (even als het volk van Amerika waar geen druppel bloed gevloeid is, voordat de Engelsen hen eerst hebben aangevallen) in alles met kalmte en bescheidenheid te werk,en Jehova , de God der Vrijheid, die de Israëlieten uit het diensthuis heeft geleid en hen tot een vrij volk gemaakt, zal onze goede zaak ongetwijfeld ook ondersteunen.

    Ik ben, Volk van Nederland !
    Waarde medeburgers !
    Uw getrouwe medeburger.”

    Ik heb nog pas aan dit werk gesnuffeld, maar het lijkt me nu al dat deze strijder voor onze democratie zeker onze aandacht en een voetstuk verdient. Dat zal niet gelden voor oranje-gezinde nederlanders; dat zijn werk (derhalve) tegewoordig meer aandacht en erkenning verdient dan gekregen, zal me niet verbazen… Maar, daarmee wordt het wellicht nog interessanter je er eens in te verdiepen.

    Ik ben de Latijnse taal niet meester, dus kan je niet helpen met het boek dat je hebt gekocht.

    Like

  8. Republikein zegt:

    Weggooien kan altijd maar beetje dom van slimme vent.

    Like

  9. danny zegt:

    Interessante lectuur.

    Like

  10. Taljaard zegt:

    @D.G.
    Leuk en interessant boek wat je hebt gescoord.
    Mag het niet meer van mijn vrouw, maar struinde eerder ook vaak boekenmarkten af op zoek naar bijzondere dingen. Heeft mij o.m. een commentaar van Calvijn op het Johannes Evangelie in XVIIe eeuws Nederlands uit 1637 opgeleverd en een eerste druk van ”De ondergang der eerste waereld” uit 1841 van Bilderdijk.
    Lag gewoon tussen de romannetjes in een kartonnen doos in de regen op straat en werd verpatst door een jonge meid met suffe ogen, geverfd haar en een piercing in haar dikke neus, die geen idee had wat ze verkocht. Twee kwartjes per stuk. Juffie vroeg er eerst 1 gulden per stuk voor, maar meer wilde ik zogenaamd niet geven…… 🙂

    Redelijk goed in Latijn (moet de kennis wel een beetje ophalen) en geen enkele moeite met Duits in gothische letters.

    Like

  11. D. G. Neree zegt:

    leefbarbaar, dat het boek ooit door de Koninklijke Bibliotheek verwijderd is zegt niets over de inhoud, maar meer over de staat van het boek. Daar is namelijk de leren omslag van weg. Het is jammer dat je geen Leesbarbaar heet 🙂

    Like

  12. D. G. Neree zegt:

    Dank aan alle reageerders. Ik ga het boek scannen en ergens on line zetten. Vertalen is wel een enorm werk, want het zijn 500 pagina’s. Maar het zou aardig zijn om de teneur ervan te weten. Tot welke factie behoorde deze Pestel? Zijn zijn commentaren een ondersteuning of een bestrijding van de patriottische, republikeinse beweging? Dat het boek in het Latijn is, doet het laatste vermoeden, evnals het feit dat hij Duitser is en waarschijnlijk Oranje steunde. Maar dit is pure speculatie zonder echte kennis van de achtergronden en kennis van de inhoud van de Commentarii.

    Taljaard, kun jij iets dergelijks uit de Duitse tekst opmaken?

    Like

  13. D. G. Neree zegt:

    Taljaard, stel je vrouw voor dat je voor ieder boek dat je erbij koopt 2 boeken wegdoet 😀

    Like

  14. Lis zegt:

    Beste D.G. Neree, helaas kan ik u niet verder helpen, maar ik begreep dat er al een aanbod ligt. Ik waardeer het enorm dat u deze taak samen op u wilt nemen. Een gedegen geschiedeniskennis is nooit weg, zeker niet als dit op zo’n manier aan de huidige tijd gelinkt kan worden.

    Like

  15. Guardiacivil zegt:

    Wees zuinig op het boek, het is zelfs door een boekbinder te restaureren met leren omslag.
    Pestel lijkt mij een van de eerste patriotten van Nederland die aanvoelde wat er ging gebeuren met de 7 Provincies?
    Ik denk zelfs, maar dat is onderbuik gevoel, dat het destijds als opruiend boekwerk is beschouwd door de beheerder en misschien toen al uit de bibliotheek is verwijderd, in privé bezit is gekomen, een eeuw ergens tussen andere werken heeft gestaan en vervolgens bij een opkoper terecht kwam met als resultaat op een markt terecht gekomen.

    Zo kwam ik hier in Spanje op een rommelmarkt een Engels boek tegen met een vliegtuigje op de voorkant, en dit trok meteen mijn aandacht.
    Wat bleek, het boek was geschreven door de squadroncommandant van het 2e tactische Air Force van de RAF. Hier zat mijn vader bij via de MLD (Marine Luchtvaart Dienst) en hij vloog op de Mitchell B25 middelzware bommenwerper tijdens WWll, op Dunsfold en later op Melsbroek (België)
    Mijn vaders logboek beschrijft een periode van 1944 tot 23 dec 1945 toen hun toestel zwaar werd getroffen door flak granaten en mijn pa gewond raakte.
    Sommige passages uit zijn logboek zijn ook beschreven in dit boek, waarin ook aardige foto,s te zien zijn van de RAF en Dunsfold. Ik kocht dit boek vorig jaar voor 3 euro.
    Met het reconstrueren van mijn vaders logboek en de gegevens uit het andere boek ben ik momenteel bezig een paperclip te schrijven als eerbetoon aan mijn pa en aan alle airgunners die geen lintje kregen maar wel de piloten.

    Like

  16. Don zegt:

    Leuk om zo’n boek op te duikelen, te kopen en er dan omheen te gaan speuren!
    Lugdunum Batavorum is de standaard Latijnse versie van Leiden. Je veronderstelling klopt dus. Alleen een Patriot zou ‘Republica Batava’ schrijven; Orangisten moesten van Bataven niets hebben. Verder kan ik je helaas niet helpen met het Latijn.

    Like

    • Don zegt:

      Wacht even. De Duitse biografie die hierboven ergens genoemd werd, noemt hem hartstochtelijk orangist en hij zou in de (Bataafse) republieksjaren in Celle bij zijn oom in relatieve armoede geleefd hebben. 1788-89 is volgens Wikipedia inderdaad zijn laatste rectoraatsjaar in Leiden. Ik neem mijn vorige bijdrage dus terug…

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s