Frans historicus: Orbán begrijpt de uitdagingen van de nieuwe eeuw

Viktor Orbán en Emmanuel Macron.

(Vertaling: E.J. Bron)

Ook de Oost-Europese landen hebben geen heimwee naar het westen, ze willen het systeem daar niet kopiëren, maar hun eigen culturele weg bewandelen, zegt de Franse historicus Max-Erwan Gastineau in een interview met de Hongaarse radiozender Kossuth Radio over de fundamentele verschillen tussen Midden-Europa en het westen.

Meneer Gastineau, u hebt enkele dagen geleden een artikel in een van de grootste Franse kranten, “Le Figaro”, gepubliceerd, waarin u heeft geschreven over de Hongaarse pedofielenwet. Het is niet de eerste keer dat u de Hongaarse regering verdedigt. Waarom hebt u de behoefte om aan het Westen de achtergronden van deze beslissingen uit te leggen?

Het is niet mijn taak om de Hongaarse regering te verdedigen, maar om te proberen aan Europa uit te leggen dat er twee Europa´s bestaan, historisch en cultureel. Ik houd niet van de arrogantie van het westen, dat denkt dat de westelijke democratie overal toegepast zou moeten worden en de beste democratie van de wereld is. Het is net alsof het ons wil doen geloven dat de Oost-Europeanen niet zo veel waard zijn zoals ze zijn. Eerst moet men de geschiedenis van deze landen kennen, Polen, Hongarije, om te begrijpen waarom ze dit of dat doen.

Daarom schrijf ik relatief veel over Hongarije, omdat ik denk dat datgene wat Hongarije doet de verdediging van een maatschappijmodel is en dat het op een kritiek van het liberalisme berust. Voor mij is dat een zeer interessante these die erg op de realiteit, op de waarheid is gebaseerd.

Wij, de Fransen, zouden, in plaats van kritiek te hebben, enkele van deze grondstellingen over moeten nemen en integreren wat Boedapest in het geval van de EU en het Westen bekritiseert.

En waarom interesseert u zich voor dit soort illiberalisme?

Dat komt, omdat de mensen er tegenwoordig toe neigen om Europa met liberale waarden te verwisselen. Natuurlijk is het liberalisme een belangrijke filosofie, de mensenrechten zijn belangrijk, alles wat op het individu is gebaseerd, maar de samenlevingen, zowel in het westen als in het oosten, zijn niet alleen maar gebaseerd op deze rechten. We hebben tradities, geschiedenis, moraal. Europa is niet alleen maar op deze rechten, op het individu opgebouwd, maar ook op geschiedenis, op cultuur en op een eenheid, waarin we het christendom vinden. Europa heeft beide polen nodig, individuen en sociale gemeenschappen. Ik denk dat al datgene samen kan leven, het op individuen gebaseerde westen en de conservatieve maatschappijstructuur van Midden-Europa.

Zeventien van de 27 landen, die over de pedofielenwet discussieerden, waren tegen Hongarije en zeven waren voor. Tot de laatsten behoren Slowakije, Slovenië, de Tsjechische Republiek en Litouwen. Is dat geen toeval?

Nee. Maar ook in Frankrijk wil men dat niet begrijpen, hoewel er ontelbare debatten op televisie plaatsvonden.

Hier denken ze dat iedereen het met de Brusselse waarden eens is. Ze merken niet dat er verschillen bestaan. Niet alleen tussen oost en west, maar ook tussen verschillende landen. Als we kijken welke landen tegen Hongarije waren en welke landen voor Hongarije waren, dan zien we dat er sprake is van een duidelijk verschil. Het westen moet erkennen dat de liberale moraal, die ontstaan is in de jaren-60 en de jaren-70, in het oosten niet zo sterk vertegenwoordigd is, juist vanwege zijn tradities en zijn bijzondere geschiedenis. De laatste wordt hier in het westen trendmatig verwaarloosd. Daarom moeten we elkaar kennen, de geschiedenis van de Hongaren. Ik weet zeker dat velen van hen met liberale principes tegen de communisten gevochten hebben, maar in principe is de samenleving eerder conservatief. Dat schrijven bekende schrijvers, zoals de in Frankrijk zeer bekende Tsjech Milan Kundera. Terwijl men in het westen in 1968 voor de verandering van de moraal en de demontage van de samenleving streed, bouwde men in het oosten juist op gemeenschappen en behield het christendom, dat door het communisme bedreigd werd. Met andere woorden: er waren twee Europa´s in ´68, net zoals er nu twee Europa´s zijn. En natuurlijk is er oppositie en rivaliteit tussen hen. Het midden van Oost-Europa wil Europa redden, voelt zich bedreigd en heeft hulp nodig om te overleven.

Maakt het westen niet dezelfde fout als in Azië of Afrika? Of in Arabische landen zoals Irak, waar de situatie erger is dan twintig jaar geleden?

Ja, en daar heb ik in mijn boek over geschreven. In het jaar 1989 dachten Amerika en de westelijke wereld dat alle volkeren van de wereld op hetzelfde fundament zouden zijn opgebouwd. Ze wilden hetzelfde model op de Balkan, in Midden-Europa, in Zuid-Afrika of in Latijns-Amerika zien. Dit was tot de zogenaamde “Arabische Lente” het geval. Wij geloofden in dezelfde profetie, in dezelfde uniformering. Dit tijdperk is voorbij. Ik denk dat de Oost-Europese landen geen heimwee meer hebben naar het westen, ze willen het systeem daar niet kopiëren, ze bewandelen liever hun eigen culturele weg.

Datzelfde zien we in andere delen van de wereld, bijvoorbeeld in Azië. China of Singapore volgen een ander model. Zij denken, vooral op grond van de leren van Confucius, dat de wereld uit verschillende culturen bestaat en dat we succesvol kunnen zijn zonder het westelijke model te adapteren, dat ze in de jaren-90 wilden opleggen.

En wat denkt u, wie zal wie eerder begrijpen? Van west naar oost of andersom?

Niet alles is zwart en wit, want er bestaan verschillen tussen de Midden-Europese landen, er zijn debatten, er zijn sociaaldemocraten, conservatieven of liberalen, net zoals in het westen. Ook in Frankrijk gelooft men sterk in de noodzaak om Franse en Europese tradities te verdedigen. Veel Fransen zijn tegen multiculturalisme of tegen regenboogfamilies. Velen willen geen migranten die niet in staat zijn zich te integreren. En er is een toenemende praktijk dat het volk de politici zijn wil oplegt. Dit is bijvoorbeeld gebeurd in Groot-Brittannië. Het verwacht familiaire kracht en respect voor de Europese traditie in het aangezicht van de globalisering.

Is er een kans dat Emmanuel op zekere dag zal begrijpen wat Orbán wil?

Nee, dat denk ik niet. Als u zijn toespraken, zijn debatten leest, zult u zien dat Macron een man van de jaren-90 van de vorige eeuw is. Hij gelooft nog steeds dat er een wereldwijde consensus over bestaat wat democratie is of wat mensenrechten zijn. Hij heeft niet begrepen dat dit een stuk idealisme van het westen is. In de jaren-90 begon iets anders te gebeuren. Ik heb veel toespraken van Orbán gelezen, waaruit bleek dat er veel beweging in de wereld bestond. Huntington zei hetzelfde toen hij van de botsing der culturen sprak. Misschien heeft Macron dat allemaal begrepen, desondanks klemt hij zich vast aan de wortels van een oude wereld. En vanuit deze wortels is de Franse traditie, de Franse of Europese geest geërfd. Hij zet in op abstracte waarden en probeert een Midden-Europa te overwinnen dat op conservatieve tradities berust. Daarom heeft hij enkele dagen geleden ook de verkiezingen verloren. Deze resultaten hebben weliswaar ook aangetoond dat een groot deel van de Fransen zich van de politiek heeft afgekeerd. Dit gebeurt in de vorm van fysieke verontwaardiging door niet te gaan stemmen. “Waarom zou ik moeten gaan stemmen?, vragen ze. Al dertig jaar lang zijn de problemen dezelfde: werkloosheid, migratie, die tot islamisering en daarna tot terrorisme leidt. Dan zijn er nog de verlaten voormalige industrieregio´s, het probleem van het onderwijs. Daar heeft de politiek al lang geen antwoord meer op. En als dat zo is, waarom ze dan stemmen? De Fransen zijn nog altijd in de politiek geïnteresseerd, maar ze zien de incompetentie van de politici, hun onvermogen om de problemen van de Franse natie op te lossen.

Een jonge collega van u, de historicus Thibaud Gibelin, heeft een boek geschreven met de titel “Orbán speelt en wint”. Bent u het daar mee eens?

Ik denk dat Orbán een getalenteerd politicus van Fidesz is, die begrijpt wat het volk wil. Als is deelneem aan politieke debatten in de Franse media en hij genoemd wordt, zeg ik dat hij niet alleen maar een politicus is, niet alleen maar een goede strateeg, maar ook een goede theoreticus. Hij voert datgene wat hij zegt in de praktijk in, en dat is voor mij als historicus heel interessant, of we het met hem eens zijn of niet. En hij is zeer zeker een van die zeldzame politici die een visie hebben en deze visie ook in de daad omzetten. Ja, Viktor Orbán speelt, en hij wint, omdat hij een visie van de wereld heeft die met de visie van het Hongaarse volk en, in de bredere zin, met de visie van de Europese volkeren overeenkomt. En dat is een herbezinning op de naties, de verdediging van bedreigde nationale culturen en tradities en het beeld van een sterke staat, die zich op de belangen van de natie oriënteert.

(Bron: hirado.hu)

Bron:
unser-mitteleuropa.com

Vertaald uit het Duits door:
E.J. Bron
(www.ejbron.wordpress.com)