Een lied gaat de wereld rond – “Stille Nacht”

(Door: Sarah Eyerly – Vertaling: E.J. Bron)

In de loop der geschiedenis werden er ontelbare kerstliederen gecomponeerd en velen zijn snel in vergetelheid geraakt – “Stille Nacht” niet. Maar hoe is het wereldberoemde lied ontstaan? Het werd inmiddels in meer dan 300 talen vertaald, door de UNESCO tot immaterieel cultureel erfgoed verklaard en in tientallen verschillende muziekstijlen gearrangeerd. Zo is “Stille Nacht” een vast bestanddeel van de kerstmuziek. De oorsprong van het kerstlied is een klein Alpenstadje in Oostenrijk.

De gevolgen van oorlog en hongersnood

De tekst van het lied werd korte tijd na de Napoleontische oorlogen door een jonge Oostenrijkse priester genaamd Joseph Mohr geschreven. In de herfst van 1816 bevond de gemeente van Mohr zich in de stad Mariapfarr in een ingrijpende verandering. Twaalf jaar oorlog hadden de politieke en sociale structuur van het land verzwakt. Het jaar daarvoor – door historici later “Het jaar zonder zomer” genoemd – was catastrofaal nat geweest. De uitbraak van de Indonesische vulkaan Tambora in het jaar 1815 in heel Europa een verstrekkende weersverandering veroorzaakt. De vulkaanas in de atmosfeer leidde tot bijna ononderbroken stormen en zelfs tot sneeuw midden in de zomer. De oogsten mislukten en er heerste grote hongersnood.

De gemeente van Mohr was arm geworden, hongerig en getraumatiseerd. Dus schreef hij zes poëtische verzen om hoop te geven en om het geloof en het vertrouwen in God sterker te maken.

Een vruchtbare samenwerking

Mohr, een begaafd violist en gitarist, zou de muziek bij zijn gedicht waarschijnlijk zelf hebben kunnen componeren. Maar hij zocht de ondersteuning van een vriend.

In 1817 vertrok Mohr naar de parochie St. Nikolaus in de stad Oberndorf ten zuiden van Salzburg. Daar vroeg hij aan zijn vriend Franz Xaver Gruber, een plaatselijke leraar en organist, om de melodie bij de zes coupletten te schrijven.

Op kerstavond 1818 zongen de beide vrienden “Stille Nacht” voor het eerst samen met de gemeente van Mohr, waarbij Mohr het stuk op zijn gitaar begeleidde.

Het lied viel direct in de smaak bij. De melodie en harmonisering van “Stille Nacht” is gebaseerd op een Italiaanse muziekstijl, de zogenaamde “Siciliana”, die het geluid van water en golven nabootst: twee grote ritmische slagen, die elk in drie delen zijn verdeeld. Destijds waren de meeste bewoners van de gemeente als botenbouwer en schipper in de zouthandel werkzaam en konden zich zodoende direct met dit stuk identificeren. De muziek van Gruber weerspiegelt de dagelijkse geluiden van de gemeente van Mohr, die aan de Salzach woonde en werkte.

Stille Nacht-kapel in Oberndorf bij Salzburg

Het lied gaat de wereld rond

Maar om in de hele wereld bekend te worden, moest “Stille Nacht” veel verder dan alleen in Oberndorf effect hebben. Volgens een document, dat Gruber in 1854 schreef, werd het muziekstuk eerst in het nabijgelegen Zillertal populair. Van daaruit namen twee reizende volkszangersfamilies, de Strassers en de Rainers, het lied in hun repertoire op. De waarschijnlijk belangrijkste uitvoeringen van het lied vonden in 1822 door de Tiroler familie Rainer plaats. Die speelde het voor tsaar Alexander I. en keizer Frnaz I. van Oostenrijk. Later werd het stuk het lievelingslied van koning Friedrich Wilhelm IV. Van Pruisen. In het jaar 1839 zong de familie Rainer het lied in de Wall Street en zo vond het ook in Amerika veel enthousiaste luisteraars. Duitstalige missionarissen hebben het muziekstuk van Tibet tot Alaska verbreid en in de lokale talen vertaald. In het midden van de 19e eeuw had “Stille Nacht” zelfs zijn weg gevonden naar Inuit-gemeenschappen langs de kust van Labrador, waar het als “Unuak Opinak” in de taal van de Inuit werd vertaald.

Geloof en hoop

De tekst van “Stille Nacht” is sinds oudsher een belangrijke boodschap voor vieringen van kerstavond in kerken in de hele wereld. Maar de bezielde melodie en de vreedzame tekst van het lied herinneren ons ook aan een universeel gevoel van de genade, die boven het christendom uitgaat en de mensen via culturen en geloofsrichtingen verbindt.

Wellicht was deze boodschap op geen enkel ander tijdstip in de geschiedenis van het lied belangrijker dan tijdens de kerstvrede van 1914. Op het hoogtepunt van de Eerste Wereldoorlog legden Duitse en Britse soldaten aan het front in Vlaanderen met kerstavond hun wapens neer en zongen samen “Stille Nacht” of “Silent Night”.

De fundamentele boodschap van het lied, namelijk vrede stichten, zelfs te midden van leed, heeft culturen en generaties overbrugd. Daar zorgen grote liederen voor. Ze spreken van de hoop in zware tijden en van de schoonheid die kan groeien uit de pijn, ze schenken troost en kunnen volkeren verenigen.

Moge deze boodschap ook in de komende generaties nog naklinken.

Overigens: Joseph Mohr weigerde hardnekkig geprotesteerd te worden, en dus bestond er geen afbeelding van hem. Maarom rondom 1912 wilde Joseph Mühlbacher, een beeldhouwer en priester, een standbeeld van Mohr en Gruber laten maken en gaf voor dit doel de opdracht de schedel van Mohr op te graven. Na de voltooiing van het standbeeld werd de schedel echter niet teruggebracht naar het kerkhof in Wagrain, maar in 1937 in de Stille Nacht-kapel in Oberndorf ingemetseld.

Elk jaar bezoeken duizenden internationale gasten de beroemde kapel en bezinnen zich op een “Stille Nacht”.

VIDEO “StilleNacht” (originele versie, alle 6 coupletten):

Bron:
journalistenwatch.com
Door: Sarah Eyerly

Vertaald uit het Duits door:
E.J. Bron
(www.ejbron.wordpress.com)

Over E.J. Bron

www.ejbron.wordpress.com
Dit bericht werd geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink .

Een reactie op Een lied gaat de wereld rond – “Stille Nacht”

  1. Cathja zegt:

    Dit is voor mij het allermooiste Kerstlied! Eenvoudig, maar daarom zo mooi.

    Ik wens iedereen hier vredige (Kerst)dagen toe, en een goed begin van het nieuwe jaar!

    Geliked door 2 people

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s