Het Pools-Oekraïense verleden meldt zijn terugkeer: slaat de stemming in Polen om?

(Vertaling: E.J. Bron)

Tegen de achtergrond van de oorlog in de Oekraïne is het in de NAVO-landen gewoonte geworden om je demonstratief met alles wat Oekraïens is te identificeren en bijvoorbeeld Oekraïense kunstenaars met openbare onderscheidingen te overstelpen – onafhankelijk van de kwaliteit van hun werk. Zo kreeg bijvoorbeeld in oktober de – in het Westen grotendeels onbekende – Oekraïense schrijver Serhij Zhadan de Vredesprijs van de Duitse boekhandel. Het literaire werk van Zhadan onderscheidt zich vooral door een fanatieke haat tegen alles wat Russisch is.

In Polen nu een dienovereenkomstig geval. Daar wordt op dit moment de Oekraïense schrijfster Oksana Saboesjko aan iedereen voorgesteld, ook zij een overtuigd Russen haatster. In april had ze in een gastbijdrage voor de “Neue Zürcher Zeitung” (NZZ) de hele Russische cultuur voor actuele misdaden in de Oekraïne-oorlog verantwoordelijk gemaakt en beweerd dat de Russische cultuur niet bij Europa zou horen, ja, strikt genomen niet eens bij de wereld van de mensen überhaupt. De NZZ had dit met een andere gastbijdrage heftig weersproken.

Oksana Saboesjko is deze dagen in Polen onderweg en wordt daarbij ook met de gebruikelijke prijzen onderscheiden. Maar na driekwart jaar onvoorwaardelijke Oekraïne-solidariteit en de laatste inslag van minstens één Oekraïense raket op Pools grondgebied lijkt de stemming in Polen te veranderen. Ook de maandenlang dichtgegooide historische herinnering komt nu weer aan het licht: in Polen is het zogenaamde bloedbad van Wolynië nooit vergeten, waarbij in 1943/1944 tot 100.000 Polen in de West-Oekraïne door Oekraïense nationalisten vermoord werden. Ter herinnering daaraan wordt in Polen sinds 2016 de 11e juli als herdenkingsdag gevierd.

In Krakau kwam het deze dagen bij een optreden van Saboesjko tot een incident: ongeveer 50 patriottische Polen verstoorden een lezing, die in het internationale cultuurcentrum op het marktplein zou plaatsvinden, en confronteerden de Oekraïense schrijfster met het verleden. “Bandera moet weg!”, ”Hij spuugt Polen in het gezicht!”, “Leve Groot-Polen!”, “Afgelopen met de desertie!””, “Afgelopen met de historische leugens!”, scandeerden de demonstranten. Ze vroegen rechtstreeks aan de schrijfster of ze zou weten “hoeveel Polen er in Wolynië vermoord werden”. De lezing werd afgezegd, de schrijfster moest door de politie via een zijingang naar buiten gebracht worden.

Een dag later ontving Oksana Saboesjko de Stanislaw-Vincenz-literatuurprijs in het ICE-congrescentrum in Krakau. Deze keer verliep de ceremonie grotendeels zonder incidenten. Maar ook deze keer stonden vijf Poolse patriotten met een spandoek een tijdlang voor de ingang.

Oksana Saboesjko liet zich tijdens de ceremonie giftig uit en dacht haar critici een “partijbijeenkomst zoals in een café in München in de jaren´20” onder de neus te moeten wrijven.

Voorafgaande aan de toer lezingen was de Oekraïense schrijfster er in rechtse en conservatieve Poolse bladen van beschuldigd anti-Pools ingesteld te zijn. Zo dichtte een van de vooraanstaande rechtse publicisten van Polen, Rafal Ziemkiewicz, Saboesjko in de krant “Do Rzeczy” toe de Oekraïense nationalisten van de Tweede Wereldoorlog te prijzen en de misdaden in Wolynië te ontkennen.

“Ik weet niet of de werken van mevrouw Oksana Saboesjko vanuit litarair oogpunt als waardevol beschouwd kunnen worden, maar ik weet dat zelfs als ze het zouden zijn, haarbeloning en haar bevordering in Polen niet alleen de principes van de ´Soft Power´ schenden, maar ook een schending tegen het gezonde mensenverstand en het normale menselijke fatsoen is”, schreef Ziemkiewicz.

Als voorbeeldig zette de rechtse columnist interessant genoeg het culturele werk van de Duitsers in Polen neer. Deze zouden door de bevordering van schrijvers, die “pro-Duits” zouden zijn, zoals Stefan Chwin of Paweł Huelle uit Danzig, hun “Soft Power” met literatuur hebben opgebouwd. Ziemkiewicz zelf werd vorig jaar wegens zogenaamde “buitenlander-vijandige” uitspraken de binnenkomst in Groot-Brittannië geweigerd.

Nog concretere beschuldigingen tegen de Oekraïense schrijfster werden op de rechtse Poolse website “kresy.pl” geuit. Daar werd ze ervan beschuldigd in 2016 de film “Wolyn” (“Wolynië) van Wojciech Smarzowski bekritiseerd te hebben, waarin het om het bloedbad van Wolynië gaat. “Dit is geen goed moment om zo´n film te maken”, zei de schrijfster destijds en verwees daarbij naar de oorlog in de Donbas, die op dat moment – 2016 – al aan de gang was.

Inmiddels heeft de Poolse PEN-club zich uitgelaten over de verhinderde lezing in Krakau en bezwoer daarbij de gebruikelijke historische vergelijkingen: “De agressieve rechts-extreme milities, die tot het afbreken van de bijeenkomst met Oksana Saboesjko leidden, herinneren aan de ergste traditie van fascistische groeperingen in het interbellum. De Poolse PEN-club veroordeelt deze brute overval, die een onacceptabele schending van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering vormt”, staat er in een verklaring.

Desalniettemin maakt het links-liberale, pro-Oekraïense establishment in Polen in toenemende mate zorgen dat de solidariteit van het land met de Oekraïne langzamerhand haar grenzen bereikt. In Polen bevinden zich volgens schattingen op dit moment veel meer dan een miljoen gevluchte Oekraïners, voor wie de regering in Warschau in de laatste maanden echter successievelijk de financiële hulp verminderd heeft.

Explosief is de situatie ook daarom, omdat er in Warschau sowieso een nationaal-conservatieve regering onder leiding van de PiS aan het roer is, die gevoelig is wat betreft historische kwesties. De Oekraïense S-300-raket, die – volgens de huidige stand van zaken – opzettelijk door de Oekraïne in de richting van Polen werd afgevuurd en daar op 15 november twee mensen doodde, was tegen deze achtergrond niet echt behulpzaam. De stemming zou kunnen kantelen.

Bron:
zuerst.de

Vertaald uit het Duits door:
E.J. Bron
(www.ejbron.wordpress.com)

Over E.J. Bron

www.ejbron.wordpress.com
Dit bericht werd geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s