(Door: Robert Semonsen – Vertaling: “Malpaso”)
Ooit gezien als slechts een marginale beweging, is het ‘Eurazianisme’ nu in het centrum van de politieke conversatie gekatapulteerd. Voornamelijk geassocieerd met de Russische filosoof Aleksandr Doegin (foto) ziet het Eurazianisme de geografische locatie, geschiedenis en traditie van Rusland als basis voor een politieke leer die een tegenwicht moet bieden tegen globalistische pretenties van het Westen. Zo wordt het hele Euraziatische continent – gevormd door unieke geografische en culturele kenmerken – gezien als bastion van conservatieve waarden; als een bolwerk tegen het heersende Westerse links-liberalisme en zijn toenemende decadentie.
De oorsprong van het Eurazianisme
De oorsprong van het Eurazianisme gaat terug naar Russische emigranten in Europa in de jaren 1920 – gevlucht uit de vroege Sovjet-Unie. Die Eurazianisten namen hun toevlucht tot grote hoeveelheden onderzoek op een reeks gebieden en kwamen tot de theorie dat Rusland een unieke wereldbeschaving vertegenwoordigde – een die, hoewel ze kenmerken deelt van zowel Europa én Azië, echter tot geen van beide behoort en in feite een wereldwijd unieke samensmelting van die twee is.
Hoewel de Eurazianisten Rusland zagen als het centrum van deze Euraziatische beschaving, zagen ze deze cultuur niet als beperkt tot Rusland alleen. Integendeel, ze zagen haar zich uitstrekken over grote delen van Oost-Europa, Centraal-Azië en Siberië – ruwweg die gebieden die het oorspronkelijke Russische Rijk hadden gevormd. Bovendien beschouwden ze deze beschaving als hardnekkig tegengesteld aan de “atheïstische, liberale en materialistische cultuur” van het moderne West-Europa, en vonden dat het de “plicht” van Rusland was om Eurazië zo bij te sturen dat tegenwicht werd geboden aan de puur Westerse suprematie. Zij maakten ook gebruik van het werk van Halford Mackinder, die beweerde dat de sleutel tot wereldmacht was om het kerngebied van ’s werelds grootste landmassa te beheersen, wat Oost-Europa en Rusland betekent. Geïnspireerd door Mackinder beweerden de Eurazianisten dat de Russische landmacht in conflict was met de dominantie van het Westen over de zee.
Hoewel ze geen communisten waren, waren veel van de vroege Eurazianisten hoopvol dat de nog jonge Sovjet-Unie kon worden omgevormd tot een Euraziatische supermacht. Dit mocht echter niet zo zijn, want het Eurazianisme werd afgekeurd door de Communistische Partij en de ideologie verdween al snel. Het Eurazianisme werd nieuw leven ingeblazen door de Russische antropoloog Lev Gumilev. Gumilev kwam tot de conclusie dat de verschillende volkeren van Eurazië hun unieke kenmerken hadden ontwikkeld als gevolg van hun levensstijl en diepe verbinding met het land, en beweerde dat Russen als gevolg hiervan ook diepe banden hebben met Mongoolse en Turkse volken. Met eerdere Eurazianisten dacht Gumilev dat Rusland een missie heeft om Eurazië te verdedigen tegen de Westerse decadentie en haar pure materialisme. Ook zijn werk werd echter afgewezen door de Sovjet-autoriteiten.
Aleksandr Doegin
Doegin’s opvattingen ontwikkelden zich al in de jaren 1980, hij begon de USSR te zien – zo onvolmaakt als ze was – als een helaas noodzakelijk bolwerk tegen de verspreiding van het Westerse liberalisme en politieke dominantie over de hele wereld. Na de instorting van de Sovjet-Unie zag Doegin de triomf van wat hij het ‘Atlantische Westen’ noemt, gecentreerd in de Verenigde Staten en West-Europa. Hij zag Ruslands neerbuigendheid voor – en overname van – de ideeën van haar voormalige vijand. Doegin beschouwde dit als een geopolitieke catastrofe – niet alleen voor Rusland, maar voor de héle wereld, omdat alle landen die op de Sovjet-steun hadden vertrouwd tegen Westerse dominantie plotseling vollédig overgeleverd waren aan liberalisme en globalisering Amerikaanse stijl, zonder dat er nog een tegenwicht was. Doegin’s vroege poging om de ‘ware’ Russische geest nieuw leven in te blazen, was zijn samenwerking met de Nationale Bolsjewistische Partij, in 1993 opgericht.
Dit Nationaal Bolsjewisme was een poging om delen van het Stalinisme te versmelten met die van radicaal nationalisme, een cocktail die punkrockgeest en avant-garde artistiek combineerde. De partij werd verboden in 2007 (hoewel sommige Russische kunstenaars en intellectuelen zich tot heden nog identificeren als ‘Nationaal-Bolsjewieken’). Doegin vond het nationaal-bolsjewisme echter te beperkend en hij verliet dit in 1998. In 2002 richtte hij de ‘Eurazië Beweging’ op. Zijn nieuwe Eurazianisme, dat hij ‘Neo-Eurazianisme’ noemt, heeft geopolitieke opvattingen als de eerdere Eurazianisten, maar is scherper in het bepleiten van agressieve acties om als wat hij ziet de rechtmatige plaats van Rusland als bewaker en beschermer van de regio te herstellen.
De Vierde politieke theorie
Doegin heeft het Eurazianisme gecombineerd met een politieke leer die hij zelf de ‘vierde politieke theorie’ noemt, een ideologie die is gebaseerd op de beste onderdelen van de drie grote ideologieën – liberalisme, socialisme en fascisme – echter wél door deze allemaal te overstijgen. De Vierde Politieke Theorie streeft een samenleving na waarin álle mensen vríj zijn om te leven volgens hun éigen traditionele waarden – terwijl ze zich verzet tegen de puur materialistische en nihilistische ideeën die door het Westen wereldwijd zijn geëxporteerd. In feite heeft Doegin andere niet-‘liberal’ krachten en populistische partijen van zowel links als rechts in Europa aangemoedigd om zich bij Rusland aan te sluiten bij dit streven – en heeft zelfs al opgetreden als onofficiële Kremlin-ambassadeur in veel van deze landen, bewegingen en groeperingen. Doegin’s Eurazië-beweging stond aanvankelijk vijandig tegenover Vladimir Poetin toen deze in 2000 president werd, in de overtuiging dat deze Boris Jeltsin’s pogingen om Rusland te liberaliseren en te verwestelijken alleen maar verder zou voortzetten. Maar toen duidelijk werd dat Poetins agenda vergelijkbaar was met die van henzelf, werd Doegin’s beweging een fervente –echter niet kritiekloze– aanhanger.
Poetin heeft Doegin’s Euraziatische opvattingen herhaald in openbare verklaringen, te beginnen met zijn toespraak in München in 2007. Bovendien zijn Poetin en Doegin lid van de denktank de ‘Valdai Discussie Club’, een in Moskou gevestigde denktank en intellectueel forum, dus er kan geen twijfel over bestaan dat Poetin op de hoogte is van de denkbeelden van Doegin – hoewel er vragen zijn over zijn invloed op de huidige Oekraïne-oorlog. Feit is, dat sinds de Oekraïense Maidan-revolutie in 2014 Doegin een van de meest radicale stemmen is geweest die Rusland opriepen om geweld te gebruiken om een einde te maken aan de pro-Westerse en anti-Russische trends in dat land. Hij riep zelfs op om Russische tanks “all the way” te laten gaan, kort nadat de pro-Russische Janoekovytsj was omvergeworpen. Dergelijke uitspraken, met name over Oekraïne, hebben hem tot een doelwit voor moord gemaakt – en in een autobom-aanslag op 20-08-2022, gericht op hemzelf, verloor hij zijn dochter, Daria Dugina, een journaliste die ook een exponent was van de ideologie van haar vader.
Begrijpt de Westerse wereld Doegin wel?
Westerse media neigen er wellicht toe Doegin’s invloed te overdrijven. Verschillende toch belangrijke elementen worden vaak weggelaten, die cruciaal zijn voor een volledig begrip van zijn wereldbeeld. Het is onmogelijk om Doegin’s ideeën te begrijpen zonder zijn persoonlijke en politieke banden met de Franse ‘Nieuw Rechts’-school en zijn grootste denker, Alain de Benoist, of zijn relatie met de Belgische geopolitiek theoreticus Jean Thiriart. Hun invloed blijkt door de afwijzing van een puur Amerikaanse wereldhegemonie en universalisering van hun ‘liberal’ waarden. Het is ook moeilijk om Doegin volledig te begrijpen zonder de filosoof Heidegger. Doegin zelf ziet Heidegger’s concept van het wezen van de mens; ‘Dasein’; als de basis van zijn theorie. Hij ziet zelf ook overeenkomsten met metafysische doctrines van de meer traditionele school van religieus denken.
Zonder de principes van die filosofische bewegingen te kennen, kunnen Doegin’s opvattingen over wat politiek, religie en traditie zijn – evenals zijn afwijzing van alle ideeën waarvan men momenteel beweert dat die ‘universeel’ zijn – niet worden begrepen. Wat de uitkomst van de huidige oorlog ook mag zijn, één ding is zeker: het begrijpen van Aleksandr Doegin’s ideeën is de beste manier om de transformaties te begrijpen die nu bezig zijn.
Bron:
europeanconservative.com
Door: Robert Semonsen
Vertaald uit het Engels door:
“Malpaso”
(voor www.ejbron.wordpress.com)
E.J. Bron 