Wat betekent het hernieuwde geweld in Soedan?

(Vertaling: E.J. Bron)

Sinds zaterdag verzinkt Soedan in geweld. Machthebber al-Burhan (foto) en zijn plaatsvervanger Daglo hebben het land in het noordoosten van Afrika opnieuw in chaos gestort. Hoe kon het zover komen tussen de generaals en wat gebeurt er nu?

Na wekenlange spanningen tussen machthebber generaal Abdel Fattah al-Burhan en zijn plaatsvervanger Mohammed Hamdan Daglo is het in Soedan tot zware gevechten gekomen.

Sinds zaterdag dreigt het land in het noordoosten van Afrika met het oog op de gevechten tussen de strijdkrachten en een invloedrijke paramilitaire groepering in chaos te verzinken. Wie is er bij de gevechten betrokken en waarom?

Waarom komt het tot gevechten?

In Soedan staan twee grote militaire apparaten tegenover elkaar. De Soedanese strijdkrachten onder machthebber generaal Abdel Fattah al-Burhan en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) onder leiding van zijn plaatsvervanger Mohammed Hamdan Daglo.

Sinds weken kwam het vanwege de geplande integratie van de RSF in het Soedanese leger tot spanningen tussen de beide militaire leiders. Het is waarschijnlijk de vraag wie in het vervolg het oppercommando over de troepen zal krijgen, die uiteindelijk tot de gewelddadige escalatie heeft geleid.

Wie controleert op dit moment het land?

De situatie was op de tweede dag na het begin van de gevechten eerst onoverzichtelijk. Zowel het leger als de RSF meldden verschillende ingenomen militaire steunpunten. Deze beweringen waren eerst niet onafhankelijk te controleren. Het leger heeft sinds de val van de langjarige machthebber Omar al-Baschir in 2019 in feite de controle over het Noordoost-Afrikaanse land met ongeveer 46 miljoen inwoners. Tot nu toe werkte het leger nauw samen met de RSF.

Wie zijn de RSF?

De RSF sloten zich in 2013 uit een conglomeraat van voormalige milities in de westelijke deelstaat Darfur aaneen. In de regio komt het al decennia lang tot ruzies tussen de Arabisch gedomineerde regering en de Afrikaanse etnische minderheid. De RSF ondersteunden daar eerst de regering en stonden bekend als bijzonder meedogenloze eenheid.

Volgens Human Rights Watch zou de groepering en haar aanvoerder Daglo voor schendingen van mensenrechten zoals massaverkrachtingen verantwoordelijk zijn. De RSF en het leger werkten jarenlang samen. De militie zou volgens schattingen tienduizenden strijders hebben, de strijdkrachten bezitten echter meer zware wapens en de luchtmacht.

Hoe was de situatie tot aan de escalatie van het geweld?

Onder de langjarige machthebber Omar al-Baschir was Soedan uiteindelijk in een verwoestende economische crisis terechtgekomen. De prijzen voor levensmiddelen en benzine stegen dramatisch. Na massaprotesten van de bevolking moest al-Baschir in 2019 na een militaire putsch aftreden.

Eigenlijk zou er een tweejarige overgangsfase naar democratische verkiezingen volgen. Een tussentijds door het leger ingezette en gecontroleerde civiele regering onder leiding van minister-president Abdalla Hamdok kon het land echter niet stabiliseren.

Al-Burhan zette hem in 2021 af. Deze maand zou de militaire regering opnieuw competenties aan civiele politici hebben moeten afstaan. Een voorwaarde was echter: de RSF-troepen zouden in het Soedanese leger ingebonden moeten worden. De ruzie had het democratiseringsproces opnieuw vertraagd.

Welke buitenlandse machten hebben invloed?

Beide militaire leiders kunnen vertrouwen op regionale bondgenoten. Volgens Rashid Abdi, Soedan-expert van de denktank Shahan, die zich in de Hoorn van Afrika heeft gespecialiseerd, ondersteunen Ethiopië en Eritrea Daglo, Egypte daarentegen al-Burhan.

Achtergrond is een ruzie om een stuwdam project in de Nijl in Ethiopië. Egypte probeert dit dit samen met Soedan te verhinderen. Het rijke Saoedi-Arabië op zijn beurt ziet zichzelf als bemiddelaar.

Soldaten en strijders van de RSF ondersteunen bovendien het door Saoedi-Arabië geleide militaire bondgenootschap in de oorlog tegen de Huthi-rebellen in Jemen. Internationaal kwam Soedan onlangs na een bezoek van de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, in de belangstelling te staan. De Russen plannen een marine steunpunt aan de Soedanese kust aan de Rode Zee. Dat leidde onlangs tot spanningen met de VS, die zich zorgen maken om hun invloed in de regio.

Speelt de voormalige machthebber Al-Baschir een rol in het conflict?

Soedan werd bijna 30 jaar lang door Omar al-Baschir dictatoriaal geregeerd. Hoewel het leger de langjarige machthebber in 2019 definitief uit de macht zette, gingen aan de val van al-Baschir democratische massaprotesten van de bevolking vooraf.

Daarna werd de 79-jarige door een Soedanese rechtbank wegens corruptie tot slechts twee jaar gevangenisstraf veroordeeld. Bovendien moet al-Baschir zich voor de rechtbank wegens zijn putsch in het jaar 1989 verantwoorden. In het ergste geval dreigt hem de3 doodstraf.

Tegelijkertijd zijn er in de bevolking nog aanhangers van de oude machthebber. Vooral “islamistische” groepen beschouwen het democratiseringsproces als door het Westen opgedrongen. Onlangs kwam het bij een bijeenkomst, waaraan volgens berichten ook aanhangers van al-Baschir deelnamen, tot moorddreigingen tegen de speciale gevolmachtigde van de VN, Volker Perthes.

Hoe gaat het verder in het land?

Op dit moment tekent zich nog niet af welke van de beide fracties de overhand in Soedan zal winnen. “Dit was altijd het nachtmerriescenario”, zegt Alan Boswell, Soedan-expert bij de denktank International Crisis Group. Een lange strijd tussen het Soedanese leger en de RSF zou Soedan kunnen fragmenteren en de hele regio aan de Hoorn van Afrika destabiliseren.

De internationale gemeenschap dringt daarom op een snel einde van het geweld en onderhandelingen tussen al-Burhan en Daglo aan. Het conflictpotentieel tussen al-Burhan en Daglo zou echter lange tijd blindelings geïgnoreerd zijn, zegt Soedan-expert Abdi.

Een overgang naar een civiele en democratisch gekozen regering lijkt door de gevechten in ieder geval nogmaals verder weg te zijn.

Bron:
epochtimes.de

Vertaald uit het Duits door:
E.J. Bron
(www.ejbron.wordpress.com)