Syrië is terug in de Arabische Liga – dat is meer dan een belangrijke krantenkop

(Door: Dr. Karin Kneissl – Vertaling: E.J. Bron)

Twaalf jaar oorlog, bloedbaden en sancties – nu stabiliseert de situatie in Syrië zich. President Bashar al-Assad (foto) bewees zenuwen van staal te hebben. Na een diplomatieke rondedans nam afgelopen vrijdag Syrië officieel weer zijn zetel in de Arabische Liga in.

Na beginnende protesten in maart 2011, die door de desbetreffende provinciegouverneurs verkeerd ingeschat en bruut neergeslagen werden, ontwikkelde Syrië, dat sinds het jaar 2002 in toenemende mate leed onder de gevolgen van de Amerikaanse invasie in Irak, zich tot het slagveld van een proxy-oorlog. Persoonlijk nam ik altijd afstand van het begrip “Syrische burgeroorlog”. Binnen het eerste oorlogsjaar tekende zich af dat elke regionale macht in de gevechten, maar ook in de oorlogshandel, of het nu drugs zoals Captagon, gesmokkelde aardolie, Antieke kunstwerken, vooral echter mensen waren, verwikkeld was.

Op mij kwam het over alsof de rijke Arabische Golfstaten met hun wapens en strijders ook een voet in de deur naar Damascus wilden zetten. Want van deze legendarische stad droomden de Arabische revolutionairen, die tegen de Ottomaanse heerschappij voor de Eerste Wereldoorlog in opstand kwamen, evenals de olie-monarchieën van onze tijd. Ook vanuit Turks oogpunt werden er herhaaldelijk aanspraken op Syrisch gebied, vooral Aleppo, gemaakt.

Mythe Damascus

Samen met het dorp Jericho en de Libanese havenstad Byblos concurreert de Syrische hoofdstad Damascus wat d eoudste stad zou zijn. De oudste Arabische hoofdstad Damascus, van waaruit de dynastie van de Omajjaden in de 7e eeuw het Arabische wereldrijk oprichtten, was altijd het object van begeerte.

Syrië en Egypte maakten lange tijd ruzie om een ideologische rol van hegemonie in de Arabische Liga, die het institutionele restant van de droom van de Arabische eenheid is. In de jaren ´50 fuseerden de beide staten tot de Verenigde Arabische Republiek. Het was het politieke en ook mediale hoogtepunt van het panarabisme, dat de Egyptische president Gamal Abdel Nasser als charismatische Arabische nationalist regelrecht aanvoerde. Hij wist dat alle staten achter hem stonden, die we nu het “globale zuiden” noemen. De Egyptisch-Syrische Unie had maar een kort leven, namelijk van 1958 tot 1961. Maar zowel Caïro als Damascus speelden en spelen ondanks alle keerpunten een belangrijke rol voor de Arabische politiek met haar oude verlangen naar eenheid.

In het jaar 1979 werd Egypte op grond van het vredesverdrag met Israël uit de Arabische Liga verwijderd, de internationale organisatie verliet haar ambtszetel in Caïro. Pas tientallen jaren later zou Egypte zijn zetel weer innemen. In het geval van Syrië ontwikkelt alles zich nu veel sneller dan gedacht.

De toenadering tussen Iran en Saoedi-Arabië

De verzoening tussen Riyad en Teheran, waar het ministerie van Buitenlandse Zaken van Oman ongeveer drie jaar aan werkte, loopt parallel aan de stabilisering in Syrië. Weliswaar bestrijden, vooral in het noorden van het land met het oog op de aanwezigheid van Turkse en Amerikaanse troepen, door het buitenland gefinancierde milities – van Koerdische of Arabisch-Soenitische oorsprong – elkaar nog steeds. Maar in veel delen van het land normaliseerde zich in de loop van de afgelopen vier jaar de algemene veiligheidssituatie, hoewel terreuraanslagen, door IS-terreurgroepen of andere extremisten, steeds opnieuw voor angst onder de bevolking zorgen. Het Syrische leger heeft met ondersteuning van het Russische leger, dat sinds de herfst van 2015 op uitnodiging van de regering-Assad in het land gestationeerd is, bijna het hele land weer onder zijn controle gebracht. Het herstel van het machtsmonopolie van de staat – nadat ISIS zijn kalifaat in de zomer van 2014 proclameerde – is niet te onderschatten.

Iran is zowel via de Libanese Hezbollah, die zijn milities buiten het Libanese leger onderhoudt, als via eigen troepen in Syrië vertegenwoordigd en steekt haar voelsprieten steeds verder uit in de Syrische economie. Dankzij de Alawitische Assad was de luchthaven van Damascus sinds het begin van de Iraanse revolutie in het jaar 1970 een draaischijf om niet volledig afgesneden te zijn als gevolg van de sancties. Teheran heeft deze consequente ondersteuning van de Assads nooit vergeten.

Het mantra van het Westen en de sancties

Terwijl dus bijna onstuimig snel de dingen in het anders zo flegmatieke Midden-Oosten de kant van stabilisering opgaan, houdt het Westen aan zijn mantra vast: Assad moet weg. Deze leuze in combinatie met sancties tegen het land, die ook niet voor hulpleveringen als gevolg van de zware aardbeving in februari van dit jaar werden opgeheven, vervangt elke Syrië-strategie van de EU en de VS.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock was onlangs in Saoedi-Arabië om de regering voor een normalisering van de betrekkingen met Syrië te waarschuwen. Deze koers gaat niet alleen voorbij aan de realiteit, maar bruuskeert ook al die landen die Berlijn meer nodig heeft als energiepartners om de uitval van Russische energieleveringen te compenseren.

Ik houd er rekening mee dat Washington zich nog eerder aan de nieuwe politieke situatie zal aanpassen dan dat dit de EU zou kunnen lukken. De VS hebben zich weliswaar in de afgelopen 20 jaar systematisch uit de regio teruggetrokken, omdat hun militaire interventies mislukten en nog steeds de grondstoffen nodig hadden, maar ze willen de oostelijke Middellandse Zee en de Perzische Golf niet volledig aan China, de BRICS respectievelijk de volkeren in de regio in de zin van het zelfbeschikkingsrecht overlaten.

Wanneer Saoedi-Arabië de topontmoeting van de Arabische Liga organiseert, Bashar al-Assadf met applaus en vele wangkussen weer in de gemeenschap van de Arabische broeders wordt opgenomen, dan is dit niet de een of andere regionale bijeenkomst, maar van bovenregionale betekenis. De G7 komt in Japan bijeen en zal over China dokteren, de EU zal zich, zoals zo vaak, met zichzelf bezighouden en niet realiseren dat de wereld ook de afgelopen week een andere is geworden.

Bron:
rt.de
Door: Dr. Karin Kneissl

Vertaald uit het Duits door:
E.J. Bron
(www.ejbron.wordpress.com)